Spyware : โจรร้ายในที่มืดจ้องทำลายคุณ

สปายแวร์ (Spyware) หรือ แอดแวร์ (Adware) สองคำนี้เราจะได้ยินบ่อยมากพอๆ กับคำว่าไวรัส เมื่อเราก้าวเข้าสู่การใช้งานระบบเครือข่าย ความหมายของมันคือ โปรแกรมที่แฝงตัวมาอยู่ในระบบคอมพิวเตอร์ของเรา และแอบทำการส่งข้อมูลการใช้อินเทอร์เน็ตของเราไปใหผู้ที่ต้องการข้อมูลเพื่อวัตถุประสงค์บางอย่าง ชื่อเรียกอาจจะมีหลายชื่อแต่มีความหมายเดียวกัน เช่น Malware, Trackware, Hijackware, Thiefware, Snoopware หรือ Scumware แล้วแต่ใครจะเรียก

แต่ทั้งหมดล้วนสร้างปัญหาให้กับเครื่องคอมพิวเตอร์ของเราแน่นอน นอกจากจะลักลอบส่งข้อมูลออกไปยังผู้เขียนโปรแกรม (เช่น username, password ในการใช้งานเคือข่าย พฤติกรรมการใช้งานอินเทอร์เน็ตอย่างชอบดูเว็บไหน ดูนานครั้งละเท่าไหร่ ชอบโหลดภาพ/เสียง/ไฟล์อื่นๆ หรือไม่?) แล้วยังสร้างความรำคาญด้วยการเปิดหน้าต่างบราวเซอร์ขึ้นมาเองอัตโนมัติ ซึ่งเต็มไปด้วยเว็บที่เราไม่ต้องการจะเห็นจะดูทั้งนั้น (บางคนอาจจะแย้งว่า ผมชอบ ก็คงไม่ว่ากัน)

นอกจากพวกสปายแวร์และแอดแวร์ที่กล่าวมาแล้ว ยังมีโปรแกรมอีกตัวหนึ่งซึ่งแอบเข้ามาทำการเปลี่ยนค่าหรือติดตั้งค่าต่างๆ ให้กับบราวเซอร์ Internet Explorer ซึ่งจะมีผลในการเปิดเว็บไซต์อื่นๆ ไม่ได้ถ้าไม่เปิดหน้าเว็บไซต์ที่โปรแกรมกำหนดไว้เสียก่อน โปรแกรมตัวนี้เรียกชื่อว่า Browser Hijacker

หลายๆ คนอาจจะสงสัยว่า แล้วมันเข้ามาในเครื่องของเราได้อย่างไร? คำตอบคือ ทุกครั้งที่เราติดต่อเข้ากับเครือข่ายอินเทอร์เน็ตและเปิดเว็บไซต์เพื่อการดาวน์โหลดโปรแกรมพวก Shareware/Freeware ต่างๆ ถ้าสังเกตให้ดีมักจะมีกรอบหน้าต่างโผล่ขึ้นมาเตือนให้เรากระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งก่อนจึงจะดาวน์โหลดได้ (แน่นอนว่าข้อความเป็นภาษาอังกฤษ บางคนไม่อ่านให้ละเอียดคลิก OK หรือ Cancel) ผลที่ตามมาก็คือเกิดการอนุญาตให้มีการฝังตัวของโปรแกรมที่จ้องรออยู่แล้วทันที หรือเกิดจากการเปิดอ่านอีเมล์ที่ส่งมาจากใครที่เราไม่รู้จัก (แต่ข้อความเชิญชวนให้เปิด) ทำให้เครื่องเราโดนโปรแกรมพวกนี้เข้าฝังตัวทันที

เราจะรู้ได้อย่างไรว่า เครื่องเราติด Spyware

คงต้องใช้วิธีการสังเกตจากข้อบ่งชี้หลายๆ ข้อต่อไปนี้ ในการสันนิษฐานเป็นเบื้องต้น ก่อนที่จะหาเครื่องมือหรือโปรแกรมในการตรวจสอบและกำจัดมันออกไป

การติดต่อเข้าสู่อินเทอร์เน็ตช้าผิดปกติ พวกสปายแวร์จะเป็นตัวถ่วงหรืออุดเส้นทางในการเชื่อมต่อเข้ากับอินเทอร์เน็ตของเรา เพราะมันจะกันช่องทางส่วนหนึ่งในการส่งข้อมูลออกไปยังผู้เขียนโปรแกรม หรือไม่ก็นำข้อมูลเข้ามาในเครื่องของเราเช่น หน้าต่างป็อบอัพโฆษณาสินค้าและบริการที่เราไม่ได้เรียกร้อง ทำให้เหลือช่องทางในการสื่อสารสำหรับเราน้อยลง ถ้ามีเครื่องอื่นเปรียบเทียบการใช้งานจะเห็นชัดมากขึ้น
ค่าเว็บไซต์เริ่มต้น (Default Homepage) เปลี่ยนไป ปกติเรามักจะกำหนดให้เว็บไซต์ใดเว็บไซต์หนึ่งที่เราใช้งานบ่อยๆ เป็นค่าเริ่มต้นทุกครั้งในการเปิดหน้าต่างบราวเซอร์ (ส่วนผมชอบกำหนดให้เป็นหน้าว่าง (Blank) มากกว่า) โปรแกรมพวกนี้จะเปลี่ยนค่าให้ชี้ไปยังเว็บไซต์ที่ผู้เขียนโปรแกรมต้องการ ไม่สามารถเปลี่ยนไป URL อื่นได้จนกว่าจะโหลดหน้านั้นๆ เสร็จ ถ้าผู้ใช้งานคลิกหยุดการทำงานบราวเซอร์แล้วเปลี่ยนไปยัง URL ใหม่จะทำให้ไม่สามารถออกไปยังเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้เลย
ประสิทธิภาพของคอมพิวเตอร์ลดลง เนื่องจากโปรแกรมพวกนี้จะทำงานตลอดเวลาเมื่อเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ทั้งการรับ-ส่งข้อมูล จึงทำใหเราใช้งานโปรแกรมอื่นๆ ได้ช้าลง ฮาร์ดดิสก์ทำงานหนักและตลอดเวลา จนการเข้าถึงไฟล์ต่างๆ ช้าลงอย่างเห็นได้ชัด นอกจากนั้นเรายังเป็นพาหะหรือผู้แพร่เชื้อให้กับบุคคลอื่นๆ ในเครือข่ายแบบไม่รู้ตัวอีกด้วย

การป้องกันและกำจัด Spyware

ในการใช้ระบบปฏิบัติการวินโดว์เพื่อความปลอดภัย ควรใช้ Windows Update ในการอัพเกรดให้ระบบทันสมัย ปิดช่องโหว่ที่มีอันตรายง่ายต่อการถูกโจมตีจากไวรัสและหนอนต่างๆ อย่างสม่ำเสมอ และถ้าเป็น Windows XP ให้เปิดใช้ Automatic update จะสะดวกที่สุด รวมทั้งหมั่นอัพเดทโปรแกรมป้องกันไวรัสที่มีในเครื่องให้ทันสมัยอยู่เสมอด้วย

อันดับแรกเราจะต้องเริ่มจากการระมัดระวังในการใช้งานอินเทอร์เน็ตมากขึ้น โดยธรรมชาติของมือใหม่หัดใช้งานอินเทอร์เน็ตมักจะให้ความสนใจในแบนเนอร์โฆษณาที่มีการเคลื่อนไหวน่าสนใจ และมีคำหรือข้อความเชิญชวนให้คลิกเข้าไปเยี่ยมชม โดยขาดการพิจารณาว่า สิ่งที่ปรากฏนั้นคืออะไร? (ยิ่งเป็นภาษาต่างด้าว รู้จักคำเดียวคือ Click here! นี่ยุ่งเลยครับ) เราจึงต้องทำการปรับแต่งค่าบางอย่างในบราวเซอร์ให้ปลอดภัยยิ่งขึ้น และติดตั้งโปรแกรมค้นหา/ตรวจจับและป้องกัน Spyware