ในยุคปัจจุบันการสร้างเว็บไซต์ไม่ใช่ปัญหาใหญ่แล้ว เพราะมีเครื่องมือช่วยมากมายในการจัดทำ ไม่จำเป็นต้องมีความรู้ในภาษา html ระดับเซียน ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม (tools) มากมายในการเขียน ขอเพียงมีเครื่องคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่ออินเทอรืเน็ตได้ มีบราวเซอร์สำหับการดูหน้าเว็บ ก็สามารถล็อกอินเข้าไปแก้ไขเนื้อหา เพิ่มเติมข่าวสาร อัพโหลดรูปภาพ และอื่นๆ ได้อีกมากมาย ด้วยการใช้เว็บไซต์สำเร็จรูป ที่มักจะเรียกกันย่อๆ ว่า CMS (Contents Management System) แปลตรงตัวก็ต้องบอกว่าระบบจัดการเนื้อหานั่นเอง

ในปัจจุบันมี CMS ยอดนิยม (เน้นที่เอามาใช้งานได้ฟรีแบบโอเพ่นซอร์ส) ก็เห็นจะเป็น Drupal, Wordpress, Joomla, Concrete และของคนไทยพัฒนา Maxsite ก็มีการนำมาใช้กันมากมายพอดู ระบบจัดการเนื้อหาเหล่านี้ถ้าใครมีความรู้ด้านการเขียนโปรแกรมภาษา php ก็สามารถปรับปรุง/เปลี่ยนแปลง/พัฒนารูปแบบให้เหมาะสมกับงานได้มากมาย จนบางครั้งเราก็ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเว็บไซต์นั้นทำมาจาก CMS ใด อย่างเช่น เว็บไซต์ช่วยชาติดอทคอม ของรัฐบาลก็พัฒนามาจาก Wordpress หรือเว็บไซต์ขายสินค้า LinkDelight.com นี่ก็สร้างมาจาก Joomla! และเว็บไซต์ครูมนตรีนี่ก็สร้างจาก Joomla ด้วยเช่นกัน

จากการที่ได้ใช้งาน Joomla! CMS มาพอสมควร ได้เรียนรู้การติดตั้ง การปรับแต่งระบบและหน้าตา การจัดการเนื้อหาต่างๆ ในหลายๆ เว็บไซต์ที่มีส่วนรับผิดชอบในการจัดทำ ก็เลยเกิดมีโครงการจัดอบรมให้ความรู้เรื่อง การสร้างเว็บไซต์ด้วยจูมลา มาหลายครั้งแล้ว เนื่องจากในการจัดอบรมแต่ละครั้งเวลาอาจจะน้อยไปหน่อย ผู้เข้าอบรมมีทักาะความสามารถแตกต่างกัน ทำให้การถ่ายทอดความรู้ต่างๆ ไม่เป็นไปตามเป้าที่ตั้งไว้มากนัก ก็เลยถือโอกาสนำเอาคำถามที่ได้รับมาหลังการอบรมมารวมไว้เป็นเนื้อหาที่ตรงนี้ สำหรับเพื่อนสมาชิกจะได้เอาไปใช้ประโยชน์หรือแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้ และน่าจะเป็นบทความแบบยาว ที่ยังหาจุดสิ้นสุดไม่ได้ โดยจะเริ่มกันตั้งแต่การติดตั้งเลยทีเดียว

สิ่งที่ต้องเตรียมสำหรับการสร้างเว็บไซต์ (กรณีทดสอบในเครื่องคอมพิวเตอร์ของตนเอง)

• ซอฟท์แวร์จำลองเครื่องให้เป็นเซิร์ฟเวอร์รองรับภาษา php และฐานข้อมูล MySQL ในระบบปฏิบัติการวินโดว์แนะนำ Appserv  หรือ  Xampp ซึ่งตัว Xampp จะมีให้เลือกใช้ได้ทั้งในวินโดว์ ลีนุกส์และแม็ค ไปดาวน์โหลดมาติดตั้งกันเลย (สำหรับท่านที่ใช้ Ubuntu 9.12PE มีติดตั้งแล้วในเมนู Programming)
• ซอร์สโค๊ดของ Joomla! และตัวติดตั้งภาษาไทย ดาวน์โหลดที่ JoomlaCorner.com

เมื่อได้มาแล้วก็ติดตั้งเซิร์ฟเวอร์จำลองกันก่อนเลย ให้คลิกไปอ่านในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง Appserv หรือ Xampp เลยนะครับ (ดูจากเว็บของเจ้าของโปรแกรมก็ได้)

ขั้นตอนการติดตั้ง Joomla!

ขั้นตอนการติดตั้ง Joomla! ต่อไปนี้ทำบน Ubuntu 9.12PE ด้วย Xampp ครับเราจะเริ่มเป็นขั้นตอนกันเลยอย่ารอช้า (ถ้าใช้ Appserv หรือ Xampp บนวินโดว์ก็คล้ายๆ กัน ต่างเฉพาะตำแหน่งวางไฟล์ติดตั้งซึ่งจะอธิบายคู่กันไปเลยทีเดียว)

สร้างฐานข้อมูลกันก่อน

• ขั้นแรกจะต้องทำการสตาร์ท Xampp ให้ทำงานก่อนนะครับด้วยการเรียกที่เมนู Application > Programings > Xampp (ถ้าในวินโดว์ก็ Start > Programs > Xampp) จะมีหน้าต่างให้เปิดการทำงานดังภาพล่าง (เมื่อไม่ต้องการใช้งานก็ปิดได้จากตำแหน่งเดียวกัน)

• จากนั้นก็เปิดบราวเซอร์เพื่อเรียกเว็บ localhost ของเราเพื่อทำการสร้างฐานข้อมูลผ่านทาง phpMyAdmin กันเลยในวงรีนั่นเอง

• จะพบกับหน้าต่างของ phpMyAdmin ดังภาพล่าง (ถ้าไม่ใช่ภาษาไทยก็ปรับเปลี่ยนที่ตัวเลือกภาษาได้นะ ในช่อง Interface > Language) ทำการสร้างฐานข้อมูลของเรา ในที่นี้สมมุติชื่อ joomla (กรณีบนเว็บไซต์จริงทางผู้ให้บริการมักจะสร้างฐานข้อมูลให้เราตามชื่อโดเมนของเว็บไซต์ก็ไม่ต้องทำขั้นตอนนี้ สงสัยให้สอบถามผู้ให้บริการ)

• จากนั้นเราจะกำหนดสิทธิ (สร้างผู้ใช้งานฐานข้อมูลนี้) จากภาพเราจะเห็นชื่อฐานข้อมูล joomla ทางฝั่งซ้ายมือ ให้คลิกที่ สิทธิ จะเห็นข้อความเพิ่มผู้ใช้ใหม่ ให้คลิกเลย

• จากนั้นให้กำหนดชื่อผู้ใช้ฐานข้อมูล ในตัวอย่างใช้ชื่อว่า joomla เหมือนชื่อฐานข้อมูล โฮสต์ใช้คำว่า localhost (หรือตามที่ผู้ให้บริการกำหนดให้ ในกรณีเช่าพื้นที่สร้างเว็บไซต์) ใส่รหัสผ่านทั้งสองช่องให้เหมือนกัน (จดไว้กันลืมหน่อยนะ เดี๋ยวลืม) เลื่อนหน้าต่างลงไปข้างล่างคลิกที่ปุ่ม ลงมือ

• จะพบกับหน้าต่างกำหนดสิทธิเจาะจงเฉพาะฐานข้อมูลนี้ ให้คลิกที่เลือกทั้งหมด แล้วคลิกที่ปุ่มลงมือต่อไปเป็นอันเสร็จสิ้นการสร้างฐานข้อมูล สิ่งที่เราจะนำไปใช้ในการติดตั้งในตัวอย่างนี้คือ ชื่อผู้ใช้ฐานข้อมูล (UsernameDB) คือ joomla รหัสผ่าน (DBPassword) ตามที่เราตั้งไว้ และชื่อฐานข้อมูล (DBname) คือ joomla

• จากนั้นเราจะทำการแตกไฟล์ Joomla_1.5.15-Stable-Full_Package.zip ที่ได้ดาวน์โหลดมาแล้วนำไปไว้ที่โฟลเดอร์ที่เรากำหนด กรณีตัวอย่าง Ubuntu จะเก็บไว้ในโฟลเดอร์ /opt/lampp/htdocs/web (ถ้าเป็น Xampp บนวินโดว์จะเก็บไว้ที่ x:\xampp\htdocs และถ้าเป็น AppServ จะเก็บไว้ที่ x:\Appserv\www เมื่อ x: คือไดรว์ที่ใช้ในการติดตั้ง)

• มาดูไฟล์สำหรับการติดตั้ง Joomla! ดูกันมีมากกว่าสามพันไฟล์ครับ ถ้าบนลีนุกซ์ท่านต้องกำหนดสิทธิให้สามารถเขียนไฟล์ลงในโฟลเดอร์ต่างๆ ตามที่กำหนดไว้นะครับ (ถ้าบนเครื่องทดสอบก็ทำให้เป็นเขียนได้ทั้งโฟลเดอร์เลย chmod 777) ถ้าเครื่องระบบปฏิบัติการวินโดว์ไม่ต้องทำอะไรใช้ได้เลย

• การกำหนดสิทธิโฟลเดอร์มีความสำคัญมากในกรณีที่เซิร์ฟเวอร์เป็นลีนุกซ์ เพื่อความปลอดภัยของระบบ แนะนำให้กำหนดสิทธิโฟลเดอร์ต่อไปนี้เป็น 777
  • cache, components, language, logs, modules, plugins, templates, tmp
  • administrator/backups, administrator/cache, administrator/components, administrator/language, administrator/modules
  • images/banners, images/stories

เริ่มติดตั้ง Joomla! ได้แล้ว

• เปิดบราวเซอร์เรียกไปยังไฟล์ติดตั้งที่กำหนดไว้ ในกรณีตัวอย่างก็จะเรียกไปที่ http://localhost/web หรือ http://127.0.0.1/web ก็ได้เช่นเดียวกัน (เนื่องจากบราวเซอร์ปัจจุบันผูกติดอยู่กับ Search engine ดังนั้นเมื่อเรียก http://localhost ก็มักจะพยายามวิ่งไปหา http://www.localhost.com ซึ่งไม่มีอยู่จริง ให้เรียกด้วยหมายเลขไอพี 127.0.0.1 จะให้ผลแน่นอนกว่า) จะเข้าสู่หน้าติดตั้งดังภาพล่าง

• ขั้นตอนที่ 1 เราจะเลือกภาษาในการติดตั้งให้สะดวกก็เลือกภาษาไทย คลิกที่ปุ่ม ถัดไป ได้เลย

• ขั้นตอนที่ 2 ตรวจสอบเซิร์ฟเวอร์ก่อนการติดตั้ง ถ้าข้อใดมีสีแดงให้แก้ไขก่อนที่ไฟล์ php.ini ส่วนใหญ่จะฟ้องอยู่ 2 ที่คือ แสดงข้อมูลผิดพลาด (display_errors) เปิด (On) ให้เปลี่ยนเป็นปิด (Off) และ Register Globals เปิด (On) ให้ทำการเปลี่ยนเป็น ปิด (Off) ไฟล์ php.ini จะอยู่ใน /opt/lampp/etc/php.ini (สำหรับระบบปฏิบัติการวินโดว์ Xampp จะอยู่ที่ x:\xampp\php\php.ini ส่วนใน Appserv จะอยู่ใน C:\Windows\php.ini)

• เทคนิคการแก้ไข ให้เปิดไฟล์ php.ini ด้วยโปรแกรมแก้ไขข้อความใดๆ ก็ได้แล้วค้นหา 2 ข้อความนี้ คือ display_errors และ register_globals ถ้าหากมีค่า = On ให้เปลี่ยนเป็น = Off ทั้งสองข้อความ บันทึกไฟล์แล้วทำการรีสตาร์ท Apache Server อีกครั้ง จึงไปที่บราวเซอร์ติดตั้ง Joomla คลิกที่ปุ่มตรวจสอบอีกครั้ง เมื่อค่าต่างๆ เป็นสีเขียวก็คลิกที่ปุ่มถัดไปได้เลย

• ขั้นตอนที่ 3 การยอมรับลิขสิทธิ์ของระบบ จะอ่านหรือไม่ก็ตามใจนะครับ (อ่านทีหลังก็ได้) คลิกที่ปุ่มถัดไป

• ขั้นตอนที่ 4 ต่อไปจะเป็นการกำหนดค่าการเชื่อมต่อกับฐานข้อมูลที่เราได้สร้างไว้จากขั้นตอนก่อนหน้าดังภาพ ชนิดฐานข้อมูลเลือกเป็น mysql ชื่อโฮสต์ localhost ชื่อผู้ใช้ฐานข้อมูล joomla รหัสผ่าน (ตามที่ได้กำหนดไว้) ชื่อฐานข้อมูล joomla แล้วคลิกที่ปุ่มถัดไป

• ขั้นตอนที่ 5 ถ้าการเชื่อมต่อฐานข้อมูลสำเร็จจะพบกับหน้าต่างด้านล่างนี้ ถ้าในเครื่องทดสอบอาจจะไม่จำเป็นในการกำหนดค่า FTP เพราะสามารถจัดการผ่านไฟล์บราวเซอร์ได้โดยตรงอยู่แล้ว แต่ถ้าเป็นโฮสท์จริงอาจจะกำหนดก็ได้ หรือไม่กำหนดแต่ไปใช้โปรแกรม FTP ไฟล์โดยตรงจะสะดวกกว่า สามารถคลิกปุ่มถัดไปผ่านได้เลย

• ขั้นตอนที่ 6 กำหนดชื่อเว็บไซต์ตามต้องการ (เปลี่ยนในภายหลังได้) กำหนดอีเมล์ของผู้ดูแลระบบ รหัสผ่านทั้งสองช่องให้ตรงกัน เสร็จแล้วให้คลิกปุ่มติดตั้งข้อมูลตัวอย่าง ก่อน

• เมื่อติดตั้งเสร็จเรียบร้อยแล้วดังภาพล่าง ให้คลิกที่ปุ่มถัดไป

• ขั้นตอนที่ 7 การติดตั้งสมบูรณ์แล้ว เพื่อให้การทำงานของระบบให้ถูกต้อง ให้ลบหรือเปลี่ยนชื่อโฟลเดอร์ Installation เป็นชื่ออื่นก่อนที่จะเข้าไปดูหน้าเว็บไซต์หรือจัดการระบบต่อไป คำแนะนำคือ เปลี่ยนชื่อโฟลเดอร์ดีที่สุด เพราะเราอาจจะมีความจำเป็นต้องติดตั้งอีก หรือนำขึ้นสู่โฮสต์จริงได้สะดวกขึ้น

• ทำการเปลี่ยนชื่อโฟลเดอร์ ในตัวอย่างเปลี่ยนจาก installation เป็น xxxinstallation เรียบร้อยแล้วไปดูหน้าเว็บไซต์กันเลย

• คลิกปุ่มไปดูหน้าเว็บไซต์ก็จะพบกับหน้าตาเว็บไซต์ Joomla! มาตรฐานกันแล้ว สังเกตว่าเราติดตั้งเป็นภาษาไทย แต่ในหน้าเว็บของเรายังเป็นภาษาอังกฤษอยู่นะครับ ถ้าต้องการให้แสดงภาษาไทยได้ถูกต้องในส่วนต่างๆ ต้องติดตั้งชุดภาษาไทยเข้าไปอีกครั้ง (ใจเย็นๆ เดี๋ยวค่อยทำนะ...)

• จากหน้าเว็บไซต์เมื่อเราคลิกที่เมนู Administrator ในกลุ่ม Resources จะพบกับหน้าต่าง Joomla! Administration Login ให้ใส่ชื่อ (Username) เป็น admin รหัสผ่าน ใส่ตามที่เราตั้งไว้ในขั้นตอนที่ 6 แล้วคลิกที่ปุ่ม Login

• ก็จะพบกับหน้าต่างจัดการเว็บไซต์แล้ว ถึงตรงนี้ก็ไชโยได้... หยุดพักจิบน้ำให้ชุ่มคอ ก่อนดำเนินการขั้นต่อไป

จะเห็นว่า ขั้นตอนติดตั้งไม่ได้ยุ่งยากอะไร ที่พบปัญหาในการติดตั้งส่วนใหญ่คือ ใส่ชื่อฐานข้อมูลไม่ตรงกับที่กำหนด ชื่อผู้ดูแลฐานข้อมูล รหัสผ่านฐานข้อมูล เพราะเข้าใจสับสนต้องแยกกันให้ออกระหว่างเรื่องฐานข้อมูลและการจัดการเว็บ ถ้ายังไม่เข้าใจก็ลองย้อนกลับไปอ่านใหม่ตั้งแต่ต้นนะครับ.... อ้อมีไฟล์แสดงขั้นตอนง่ายๆ แบบสรุปให้ดาวน์โหลดชื่อ Appserv_Joomla_DIY.pdf โหลดในหน้าฟรีดาวน์โหลดนะครับ (ต้องเป็นสมาชิกก่อน)

อ่านต่อ การกำหนดค่าเพิ่มเติม...