มีนักเรียนได้แสดงความคิดเห็นว่า สาเหตุที่ทำให้เด็กกวดวิชาไม่ได้มีเพียงปัจจัยเดียว คือการสอบเข้ามหาวิทยาลัย แต่มีสาเหตุอื่นด้วย อาจเป็นเพราะว่าครูอาจารย์ไม่สามารถสื่อสารเนื้อหาการเรียนการสอนให้เด็กเข้าใจได้เต็มที่ หรือเนื้อหาหลักสูตรแน่นมากเกินไปจนเด็กเรียนไม่ทัน เลยต้องไปกวดวิชาเพิ่มเติม หรือว่านักเรียนจำเป็นต้องกวดวิชาเพื่อทบทวนเนื้อหาการเรียน หรือนักเรียนจำเป็นต้องกวดวิชาเพราะการเรียนการสอนในห้องเรียนยังไม่เพียงพอ

ทำไมผู้ปกครองและนักเรียนจึงไม่มั่นใจความยุติธรรมและคุณภาพของคะแนนเฉลี่ยสะสมที่โรงเรียนเป็นผู้จัดทำ ทำไมผู้ปกครองจึงสนับสนุนให้ลูกหลานกวดวิชาเพิ่มเติม คำตอบก็คือ ผู้ปกครองและนักเรียนไม่มั่นใจในมาตรฐานคุณภาพการจัดการเรียนการสอนของโรงเรียน แล้วใครล่ะที่ทำให้ผู้ปกครองและนักเรียนขาดความมั่นใจ ใครที่เป็นผู้ทำหน้าที่ใกล้ชิดกับนักเรียนที่สุดในการจัดการเรียนการสอน ก็คงหาคำตอบได้ไม่ยากกว่า คือ ครู

ครูหนึ่งคนสอนนักเรียนห้าสิบคนต่อหนึ่งชั้นเรียน แล้วครูห้าแสนคนจะมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับนักเรียนกี่คน นั่นคือเยาวชนทั้งหมดของประเทศ ครูดำเนินการอย่างไรกับการปั้นนักเรียน ทำไมผลของการปั้นจึงออกมาบิดเบี้ยว ไม่เป็นที่พอใจของพ่อแม่และสังคม ครูซึ่งเป็นกลไกสำคัญของการสร้างสถาปัตยกรรมมนุษย์ทำหน้าที่เต็มที่หรือเปล่า มีฝีมือและมีใจรักในอาชีพของตนเองหรือเปล่า เราอาจสรุปในขั้นแรกว่า จำเลยของความล้มเหลวทางการศึกษาน่าจะเป็นครูนั่นเอง

ก่อนจะตัดสินว่าครูคือจำเลยของความล้มเหลวทางการศึกษา ขอให้ทุกคนมองโฟกัสไปที่คนกลุ่มอาชีพครู และลองตั้งคำถามดูว่า

• มีผู้ปกครองร้อยละเท่าไรที่ใฝ่ฝันอยากให้ลูกประกอบอาชีพครูในโรงเรียน
• มีนักเรียนร้อยละเท่าไรที่ใฝ่ฝันอยากเป็นครู
• นักเรียนที่ได้คะแนนสูงสุดของคณะศึกษาศาสตร์/ครุศาสตร์ได้รับการชื่นชมเท่าเทียมกับคณะอื่นๆ หรือไม่
• มีนักเรียนร้อยละเท่าไรที่เลือกคณะศึกษาศาสตร์/คณะครุศาสตร์เป็นอันดับหนึ่ง และ
• มีนักศึกษาร้อยละเท่าไรที่เรียนจบคณะศึกษาศาสตร์/คณะครุศาสตร์แล้วตัดสินใจประกอบอาชีพครูด้วยใจรัก

จากคำถามดังกล่าว เราพอจะสรุปได้ว่ามีคนกลุ่มค่อนข้างใหญ่ที่จำใจเป็นครู เพราะความสามารถ ความถนัด และโอกาสที่มีขีดจำกัด ซึ่งต้องขอบคุณสวรรค์ที่ยังมีคนกลุ่มนี้อยู่บ้าง เพื่อวงการการศึกษาไทย ขั้นตอนต่อไปเราจะช่วยกันศึกษาว่า คุณครูห้าแสนคนผู้ตกเป็นจำเลยของความล้มเหลวทางการศึกษา มีชีวิตความเป็นอยู่อย่างไรบ้างในแต่ละวัน เพื่อใช้ประกอบการตัดสินเพื่อหาทางแก้ปัญหาความล้มเหลวทางการศึกษา

1. ครูอาจารย์มีหน้าที่พิเศษกี่หน้าที่ นอกเหนือจากการสอน เช่น งานธุรการ งานพัสดุ งานการเงิน งานประชาสัมพันธ์ งานสหกรณ์โรงเรียน งานโภชนาการ งานแผนงาน งานประเมินคุณภาพโรงเรียน งานปกครอง งานบริการ งานยาเสพติด งานกิจกรรมภายในโรงเรียน งานกิจกรรมภายนอกโรงเรียน งานตามนโยบายเร่งด่วน ฯลฯ
2. ครูอาจารย์สอนวันละกี่ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ทำงานหน้าที่พิเศษกี่ชั่วโมงต่อสัปดาห์ อาจารย์ต้องทิ้งห้องสอนเพื่อไปประชุมตามปฏิทินงานและประชุมด่วน อบรมสัมมนากี่ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และเหลือเวลาเตรียมการสอนและตรวจงานนักเรียนวันละกี่ชั่วโมง
3. ครูอาจารย์รู้สึกว่าโดยส่วนใหญ่แล้วตนเองได้เตรียมพร้อมเนื้อหา ความรู้ เทคนิคการสอน สื่ออุปกรณ์ และสภาพอารมณ์อย่างดีก่อนเข้าห้องสอนหรือไม่
4. ครูอาจารย์มีเวลาศึกษาทำความเข้าใจหลักสูตรและการวัดประเมินผลอย่างลึกซึ้งในฐานะครูมืออาชีพหรือไม่
5. ครูอาจารย์ทำผลงานเลื่อนระดับหรือไม่ ใช้เวลาเพื่อการจัดทำเอกสารวันละกี่ชั่วโมง เป็นเวลานานกี่เดือน มีผลกระทบต่อเวลาการจัดการเรียนการสอน รวมทั้งสภาพอารมณ์ จิตใจ และร่างกายมากน้อยเพียงใด
6. ครูอาจารย์มีความเชื่อว่าครูทุกคนที่ทำผลงานเลื่อนระดับเป็นระดับ 8 ระดับ 9 เป็นผู้ที่ครูส่วนใหญ่ในโรงเรียนยอมรับด้านความสามารถในการจัดการเรียนการสอนที่มีคุณภาพ เสียสละเพื่อประโยชน์ของนักเรียนและโรงเรียนอย่างต่อเนื่องหรือไม่(ก่อนและหลังการเลื่อนระดับ)
7. ครูอาจารย์มีความเชื่อมั่นศรัทธาในความสามารถของผู้บริหารด้านการบริหารงานวิชาการ ซึ่งเป็นงานหัวใจหลักของโรงเรียนหรือไม่ และ 8.ครูอาจารย์มีความศรัทธา มั่นใจ เข้าใจนโยบายของผู้บริหารหรือหน่วยเหนือ และรู้สึกว่าตนเองสามารถปฏิบัติตามได้อย่างดี รู้สึกถึงความมั่นคงแน่นอนต่อนโยบายนั้นมากน้อยเพียงใด

ถ้าผลการสำรวจออกมาเป็นดีหมด ก็แสดงว่าหลายคนเข้าใจผิดไปเองว่าการศึกษาล้มเหลว เลิกวิตกกังวลกันได้แล้ว แต่ถ้าผลสำรวจออกมาไม่ดี พบว่าครูใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการทำภาระงานอื่นๆ ท่านผู้ปกครองก็ควรจะรับรู้ว่าได้เอาลูกหลานไปฝากไว้ในมือครูหลายคนที่อยู่ในสภาพทรุดโทรม ยับเยิน ท้อแท้ หมดกำลังใจ จิตวิญญาณครูปลิวหายกู่ไม่กลับ และยิ่งครูที่เลือกอาชีพนี้เพราะจำใจต้องเลือก

แล้วใครล่ะที่ควรรับผิดชอบต่อความล้มเหลวนี้ น่าจะเป็นผู้สั่งการ ผู้วางนโยบาย ถ้าผู้หลักผู้ใหญ่มีความจริงจังและจริงใจต่อการแก้ปัญหาน่าจะมีการทบทวน Job description หน้าที่ของครูใหม่ ท่องไว้ในใจก่อนว่า ครูดีเอาไว้สอน

ผู้เขียน (คุณชัชรีวรรณ) หวังว่า วันหนึ่งครูจะได้ใช้เวลาทั้งหมดที่มีอยู่ในแต่ละวันเพื่อพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอน และพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ด้วยขวัญและกำลังใจที่ดี ส่วนเรื่องที่อยากเห็นคนใฝ่ฝันเป็นครูมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น เป็นเรื่องที่ทำใจได้แล้วว่า คงอีกหลายยุคสมัย หรืออาจไม่มีเลย"