BANKRUPT-AIRLINES-2024

เมื่อสายการบินล้มละลาย

ข่าวใหญ่เมื่อไม่นานามานี้คือ Spirit Airlines เป็นสายการบินราคาประหยัด ที่พลิกโฉมธุรกิจการเดินทางราคาถูกในอเมริกา ซึ่งบริษัทอยู่ในภาวะล้มละลายเป็นครั้งที่สอง และประสบปัญหาทางการเงินอย่างหนักมาก่อนที่สงครามอิหร่านจะทำให้ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินพุ่งสูงขึ้น สายการบินที่ใหญ่เป็นอันดับแปดของอเมริกาพยายามเจรจากับรัฐบาลทรัมป์ เพื่อขอความช่วยเหลือในนาทีสุดท้าย แต่กลุ่มเจ้าหนี้หลักกลุ่มหนึ่งไม่เห็นด้วยกับข้อเสนอดังกล่าว

ส่งผลให้ผู้โดยสารที่ถือตั๋วของ Spirit Airlines จะต้องเร่งหาทางเลือกการเดินทางอื่นแทน หลังจากที่เลิกกิจการแล้ว ทาง Spirit กล่าวว่า การคืนเงินสำหรับวิธีการชำระเงินนั้นจะถูกกำหนดในกระบวนการศาลล้มละลาย และในการตัดสินใจครั้งนี้ทำให้คนงาน 17,000 คนตกงาน รวมถึงพนักงานของ Spirit 14,000 คน และผู้รับเหมาและบุคคลอื่นๆ อีกหลายพันคนที่งานขึ้นอยู่กับ Spirit Airlines การยกเลิกเที่ยวบินของสายการบินอาจส่งผลให้ค่าโดยสารสูงขึ้นทั่วทั้งอุตสาหกรรมสายการบินของสหรัฐฯ ด้วย

การล้มละลายของสายการบินแต่ละครั้งได้สร้างความโกลาหลวุ่นวาย ทั้งกับผู้โดยสารที่จองตั๋วไว้ ที่กำลังจะเดินทาง และผู้ที่จะต้องเดินทางกลับด้วยตั๋วเที่ยวกลับของสายการบินนั้นๆ รวมทั้งสนามบินต่างๆ ที่ต้องรับมือกับปัญหาที่เกิดขึ้นในทันใดนั้น รวมทั้งเจ้าหน้าที่พนักงานสายการบิน ลูกเรือ นักบิน ฝ่ายช่างของบริษัทนั้นที่ต้องตกงานกันแบบกระทันหันไม่ทันได้ตั้งตัวหรือเตรียมใจไว้ก่อน

เมื่อครั้งที่สายการบินและบริษัททัวร์ Thomas Cook ของอังกฤษได้ประกาศล้มละลายและปิดกิจการลงอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่วันที่ 23 กันยายน 2019 สาเหตุหลักมาจากปัญหาหนี้สินล้นพ้นตัว และการไม่สามารถปรับตัวเข้ากับการแข่งขันในยุคดิจิทัลได้อย่างทันท่วงที จนทำให้เกิดวิกฤตนักท่องเที่ยวตกค้างทั่วโลกเป็นจำนวนมาก เหตุการณ์นี้ยังก่อให้เกิดปฏิบัติการพิเศษส่งตัวชาวอังกฤษกลับประเทศครั้งใหญ่ที่สุดในยามสงบ โดยมีเป้าหมายที่จะนำนักท่องเที่ยวชาวอังกฤษที่ไปท่องเที่ยวในเมืองหรือประเทศต่างๆ ทั่วยุโรปและหมู่เกาะคาลิบเบียนกว่า 150,000 คนกลับบ้าน โดยรัฐบาลอังกฤษได้เช่าเหมาลำเครื่องบินเจ็ต 45 ลำเพื่อนำนักท่องเที่ยวเหล่านี้กลับอังกฤษ

เมื่อสายการบินล้มละลาย สิ่งที่จะเกิดขึ้นแบ่งเป็น 2 กรณีหลัก คือ การปรับโครงสร้างเพื่อดำเนินกิจการต่อ และ การปิดกิจการถาวร โดยจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อทั้งผู้โดยสาร พนักงาน และระบบการบินดังนี้

  • เที่ยวบินและผู้โดยสาร: หากสายการบินปิดกิจการ เที่ยวบินทั้งหมดจะถูกยกเลิกทันที ผู้โดยสารต้องหาเที่ยวบินใหม่ทดแทนด้วยค่าใช้จ่ายตนเอง ในขณะที่การขอเงินคืน (Refund) ทำได้ยาก และต้องเข้าชื่อเป็นเจ้าหนี้ตามกฎหมาย
  • กระบวนการฟื้นฟูกิจการ: หากยื่นขอฟื้นฟูกิจการ (เช่น การบินไทย ในอดีต) สายการบินจะได้รับความคุ้มครองจากการทวงหนี้ ศาลจะสั่งพักการชำระหนี้ชั่วคราว เพื่อให้สายการบินยังคงบินให้บริการต่อไปได้ในขณะที่ปรับโครงสร้างองค์กร เพื่อให้กลับมาบริการได้ตามปกติ
  • โปรแกรมสะสมไมล์: สมาชิกสะสมไมล์หรือสิทธิพิเศษต่างๆ มักถูกระงับหรือมูลค่าลดลง ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดในแผนฟื้นฟูของแต่ละสายการบิน
  • พนักงานและคู่ค้า: พนักงานอาจถูกเลิกจ้าง ลดเงินเดือน หรือถูกปรับลดสวัสดิการอย่างหนัก ขณะที่บริษัทคู่ค้า (ผู้ผลิตเครื่องบิน, สนามบิน, ผู้ให้บริการอาหาร, ผู้ให้บริการน้ำมันเชื้อเพลิง ฯลฯ ) จะกลายเป็นเจ้าหนี้ที่ต้องรอการเจรจาจ่ายคืนหนี้
  • การขายทอดตลาดทรัพย์สิน: กรณีที่ศาลสั่งปิดกิจการและชำระบัญชี ทรัพย์สินทั้งหมด เช่น เครื่องบิน อะไหล่ และสิทธิการบิน (Slot) จะถูกนำไปประมูลขายทอดตลาด เพื่อนำเงินมาเฉลี่ยคืนแก่เจ้าหนี้ตามลำดับกฎหมาย

มีหลายสายการบินที่เคยล้มละลายและกลับมาทำการบินได้อีก หลังเข้าสู่การฟื้นฟูกิจการ ทำการปรับโครงสร้างและแก้ปัญหาต่างๆ จนลุล่วง เช่น

ถอดบทเรียน 6 สายการบินที่เคยล้มละลาย ฟื้นฟูกิจการอย่างไรให้กลับมายืนใหม่ได้?

  • ✈️ สายการบิน Swissair เป็นสายการบินของประเทศสวิสเซอร์แลนด์ ล้มละลายในปี 2000 ขาดทุนเฉลี่ยถึงวันละ 34 ล้านบาท เพราะการไล่ล่าซื้อสายการบินเล็กๆ ที่ขาดทุนมารวมกัน (เพื่อหวังส่วนแบ่งทางการตลาด) ไม่ยอมใช้การ codeshare หรือเป็นพันธมิตรกับสายการบินอื่น กลับมาได้เพราะ ดึงเอา Crossair ที่เป็นบริษัทลูกขึ้นมาแทน แล้วเปลี่ยนชื่อเป็น Swiss International Airlines (LX)
  • ✈️ สายการบิน United Airlines สายการบินชั้นนำของประเทศสหรัฐอเมริกา ก่อตั้งตั้งแต่ปี ค.ศ. 1926 ยื่นล้มละลายในปี 2002 ขาดทุนราวๆ 3 หมื่นล้านบาท ล้มละลาย เพราะขึ้นเงินเดือนให้นักบินสูงถึง 28% แล้วเจอเข้ากับปัญหาราคาน้ำมันแพงพอดี ประกอบกับเกิดปัญหาภายในสหภาพแรงงาน และคนหวาดกลัวการขึ้นเครื่องบินจากเหตุการณ์ 9/11 กลับมาได้เพราะยกเลิกบำนาญอดีตพนักงานเกษียณ และตัดเส้นทางบินในสหรัฐฯ ที่ไม่ทำกำไร

  • ✈️ สายการบิน Alitalia สายการบินประจำชาติของประเทศอิตาลี ยื่นล้มละลายในปี 2008 ขาดทุนถึง 5 หมื่นล้านบาท ล้มละลายเพราะไม่เคยทำกำไรเลย (ยกเว้นปี 1998) การที่ขาดทุน ทำให้รัฐต้องใช้ภาษีประชาชนอุ้มมาตลอด กลับมาได้เพราะ CAI ซื้อต่อจากรัฐบาลอิตาลี กลายสภาพเป็น ‘สายการบินเอกชน’ (CAI คือกลุ่มนักลงทุน “Compagnia Aerea Italiana”)
  • ✈️ สายการบิน Delta Airlines เป็นสายการบินสัญชาติอเมริกัน ล้มละลายในปี 2005 ขาดทุนและมีหนี้สินกว่า 16.9 พันล้านดอลลาร์ ขาดทุน 6 แสนล้านบาท ล้มละลาย เพราะได้รับผลกระทบจาก 9/11 และต้นทุนสูงจนไม่สามารถแข่งขันได้ กลับมาได้เพราะปรับโครงสร้างองค์กร ด้วยการรวบกิจการเข้ากับ Northwest Airlines และลดต้นทุนพนักงานลง พร้อมเพิ่มเส้นทางเอเชีย และเปลี่ยนมาใช้แอตแลนตาเป็นศูนย์กลาง

 

  • ✈️ สายการบิน Japan Airlines เป็นสายการบินที่ใหญ่เป็นอันดับสองในญี่ปุ่น รองจาก All Nippon Airways (ANA) ล้มละลายในปี 2010 เป็นหนี้ 700,000 ล้านบาท ล้มละลาย เพราะเจ้าหน้าที่รัฐย้ายเข้ามาเพื่อหวังประโยชน์ รวมถึงขนาดองค์กรที่ใหญ่เกินไป มีพนักงานมากถึง 50,000 คน กลับมาได้เพราะปรับทัศนคติผู้บริหารใหม่ 50 คน พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้ลูกน้องได้พูดถึงปัญหา ปรับโครงสร้างการทำงานและองค์กร โดยแบ่งการทำงานออกเป็นทีมย่อย แต่ละทีมทำงานเพื่อทีมตัวเอง พร้อมลดพนักงานลงถึง 30%
  • ✈️ สายการบิน American Airline สายการบินหลักขนาดใหญ่ในสหรัฐอเมริกา ล้มละลายในปี 2011 ด้วยหนี้สิน 1 ล้านล้านบาท เพราะมีต้นทุนดำเนินงานสูงกว่าคู่แข่งมากไป มีค่าใช้จ่ายพนักงานที่สูงเกินไป กลับมาได้เพราะคิดเงินลูกค้าเพิ่มในส่วนที่ไม่จำเป็น พร้อมลดพนักงาน และตัดเที่ยวบินที่ไม่ทำกำไรออกไป และทำการควบรวมกิจการเข้ากับ US Airways

  • ✈️ สายการบินไทย Thai Airways สายการบินเก่าแก่ของไทย ได้เข้าสู่สภาวะวิกฤต จนได้ยื่นคำร้องขอฟื้นฟูกิจการต่อศาลล้มละลายกลางเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2563 มีผลมาจากการเป็นรัฐวิสาหกิจที่มีการส่งตัวแทนจากภาคการเมืองเข้าไปเป็นกรรมการบริษัท ที่ขาดความรู้ด้านอุตสาหกรรมการบิน การตัดสินใจปรับตัวในสถานะการแข่งขันสูงช้าไม่ทันการหรือตัดสินใจผิดพลาด จนมีปัญหาหนี้สินสะสมและผลกระทบอย่างหนักจากการระบาดของโรคโควิด-19 ทำให้การบริหารจัดการเชื่องช้าไม่ทันต่อธุรกิจสายการบินที่มีการแข่งขันสูง
    ซึ่งในเวลาต่อมาศาลได้เห็นชอบแผนฟื้นฟูฯ จัดตั้งคณะกรรมการบริหารแผนฯ ให้พ้นสภาพรัฐวืสาหกิจเป็นบริษัทเอกชนเต็มตัว ทำให้สามารถจัดการเรื่องทุนอย่างเป็นระบบด้วยการแปลงหนี้เป็นทุน จัดสรรหุ้นสามัญเพิ่มทุน และนำเสนอขายหุ้นให้กับผู้ถือหุ้นเดิม เพื่อให้บริษัทฯ หลุดพ้นจากสภาวะส่วนของผู้ถือหุ้นติดลบ ล่าสุดศาลล้มละลายกลางได้มีคำสั่ง ยกเลิกการฟื้นฟูกิจการของบริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) แล้วอย่างเป็นทางการในวันที่ 16 มิถุนายน 2568 นับเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่อาจทำให้การบินไทยจะกลับมาทำธุรกิจในฐานะสายการบินชั้นนำได้อีกครั้ง

เมื่อสายการบินหนึ่งล้มละลายลง เกิดอะไรขึ้นบ้าง?

Loading

About Post Author

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error

Enjoy this blog? Please spread the word :)